BÀI GIẢNG BỔ SUNG
1. Do một số hoàn cảnh bất khả kháng
— Ủa? Chẳng phải bài giảng kết thúc rồi sao?
— Vâng. Sau khi được Hội trưởng chốt hạ một cách sảng khoái bằng bài đại diễn thuyết hùng hồn, em cũng hơi ngại khi phải nói ra điều này... nhưng do có một số hoàn cảnh người lớn phiền phức, nên mong chị tiếp tục bài giảng bổ sung thêm chút nữa ạ...
— À, dư trang giấy chứ gì.
— Đừng có tỉnh bơ mà toẹt ra thế chứ! Mất công em đã nói tránh đi rồi!
— Cuốn sách này vốn dĩ là tập hợp các bài viết dài kỳ trên blog mà, để in thành một cuốn sách bỏ túi (bunko) thì hơi thiếu một chút nhỉ.
— Ừm, làm sao bây giờ nhỉ. Cuốn này là ngoại truyện của "Thám tử Hội học sinh Kirika", hay là mình đăng thêm một truyện ngắn hài lãng mạn bám sát nội dung chính làm quà tặng kèm nhé?
— Cậu đang nói cái quái gì thế. Quý độc giả đã kiên nhẫn đọc dông dài đến tận đây là vì mục đích nghe giải thích về Hiến pháp và Dân chủ đấy. Tự nhiên dí vào mặt độc giả một cái truyện hài lãng mạn thì còn ra thể thống gì. Thất lễ hết sức.
— Cũng đúng ha, em xin lỗi. Em nông cạn quá.
— Thế nên là, đăng tầm 40 trang màn tấu hài giữa Hikage và tôi đi.
— Cái đó còn thất lễ hơn ấy chứ! Phí cả lời xin lỗi của em!
— Đùa thôi. Nhưng gay go nhỉ. Cậu không còn phương án nào khác à?
— A, vậy thì, trong quá trình đăng dài kỳ trên blog có một số câu hỏi từ độc giả gửi về, hay là mình trả lời mấy câu đó, tiện thể đá đưa sang đủ loại chủ đề linh tinh thì sao ạ?
— Ý tưởng cũng khá đấy chứ. Có câu hỏi nào thú vị thì cứ mang hết ra đây. Tôi trả lời tất.
2. Người Nhật quan trọng nhất lịch sử
— Câu hỏi đầu tiên đây ạ. Từ một bạn sinh viên đại học sống ở tỉnh Chiba. "Em đã đọc hết bài giảng của chị Kotetsu. Buồn là chẳng thấy chuyện về người Nhật đâu cả. Nhìn từ lịch sử thế giới thì người Nhật không quan trọng sao ạ?"
— Ừ, đại khái là thế đấy. Hết. Rồi, câu tiếp theo...
— Khoan, Hội trưởng? Trả lời đàng hoàng hơn chút đi chứ!
— Thì tôi đã giải thích về Hiến pháp và Dân chủ từ giai đoạn lịch sử rồi còn gì. Nếu muốn tóm gọn trong một cuốn sách bỏ túi thì đương nhiên làm gì có chỗ cho người Nhật xuất hiện.
— Thì đúng là vậy nhưng mà... A, hình như Ito Hirobumi cũng có xuất hiện trong phần bên lề đấy thôi. Nếu phải chọn một nhân vật quan trọng trong lịch sử là người Nhật thì là Ito Hirobumi ạ?
— Nhân vật quan trọng thì không sai, nhưng nếu hỏi là số một hay không thì chưa chắc nhé. Vẫn còn khối người quan trọng hơn.
— A, vậy nhân tiện thì mình làm theo kiểu bảng xếp hạng để câu giờ... à nhầm, câu trang đi! Top người Nhật quan trọng nhất lịch sử do Tenouji Kotetsu bình chọn! Vị trí thứ 5 là! Oda Nobunaga! ...Kiểu kiểu thế.
— Nếu để tôi chọn, Oda Nobunaga còn chẳng lọt nổi vào top 500 đâu.
— Chị nói giảm nói tránh chút đi! Biết đâu có độc giả thích võ tướng thời Chiến Quốc đang đọc thì sao!
— Sự thật nó là thế thì có nói tránh cũng chẳng để làm gì. Mà nói đúng hơn, giả sử tôi có lập bảng xếp hạng thì e là những gương mặt mà quý độc giả kỳ vọng sẽ hoàn toàn không xuất hiện đâu, chỉ tổ làm họ thất vọng thôi.
— ...Thế, chị thử nêu tên hai, ba người có khả năng lọt vào top 10 để tham khảo xem nào.
— Hạng 1 là Miyamoto Shigeru (Nintendo), hạng 2 chắc là Miyazaki Hayao (Studio Ghibli) nhỉ.
— Dân chủ với Hiến pháp bay đi đâu mất rồi hảảả?
— So với cái thứ như Dân chủ thì Mario, Zelda, Nausicaä hay Laputa quan trọng hơn gấp vạn lần, chuyện đương nhiên còn gì. Cậu đang nói cái gì vậy?
— Không, nhưng mà mình đang nói chuyện lịch sử cơ mà!
— Vậy hạng 3 để là Miyamoto Musashi nhé.
— Chẳng phải toàn là họ "Miya" (Cung) xếp hàng với nhau sao! Chị có thật lòng không đấy!
— Nhìn từ lịch sử thế giới, chuyện Miyamoto Shigeru là người Nhật quan trọng nhất không phải tôi nói đùa đâu. Trước tôi cũng nói rồi, so với mấy nhà tư tưởng, nhà tôn giáo hay chính trị gia, thì những kỹ sư chế tạo, những học giả xác lập lý thuyết toán học hay tìm ra quy luật tự nhiên quan trọng hơn gấp trăm lần. Tôi không rành mảng khoa học nên chỉ nêu hai người mảng nghệ thuật thôi.
— ...Vậy là không phải chị cố tình chọc cười vì đây là trang phụ lục, mà là nêu tên nghiêm túc hả. Độc giả thất vọng thật đấy...
— Tất nhiên cũng có một phần là chọc cười.
— Có à! Chịu chị luôn. Ờm, tóm lại là, chị có thể cho em xin cái bảng xếp hạng giới hạn trong mảng chính trị hay đại loại thế không?
— Chắc cậu cũng đoán được rồi, nhưng chỉ có nhân vật từ thời cận đại trở đi mới được xếp hạng thôi nhé? Nhìn từ lịch sử thế giới, mấy nhân vật chính trị Nhật Bản trước thời Minh Trị Duy Tân độ quan trọng thấp đến mức sách giáo khoa không đủ trang nên lược bỏ hết cũng được.
— Oa oa. Chị mà phát ngôn thêm câu nào chọc giận độc giả yêu lịch sử nữa là em khó xử lắm, nên chị cứ nêu nhanh một hai người rồi chuyển chủ đề giùm em.
— Hưm, hạng 1 chắc là Okubo Toshimichi.
— Lựa chọn bất ngờ ghê. Cảm giác cứ... mờ nhạt sao ấy.
— Xét về thành tích thì có lẽ ông ấy là nhân vật bị đánh giá thấp nhất trong lịch sử Nhật Bản. Đầu tiên là vì hay bị nhắc đến cùng một cặp với Saigo Takamori, mà ông bạn Saigo kia thì cá tính quá nổi bật. Không chỉ Saigo, thời Minh Trị Duy Tân có quá nhiều kiệt xuất, thành tích chưa bàn tới nhưng kẻ có cá tính nổi bật thì đầy rẫy. Okubo công tước dễ bị chìm nghỉm.
— Trong Gintama ông ấy cũng có xuất hiện đâu...
— Phát ngôn của cậu mới là thứ chọc giận dân mê lịch sử đấy biết không? Mà tóm lại, bàn chi tiết về Okubo Toshimichi trong số trang ít ỏi của phần phụ lục thì thất lễ quá, nên ở đây tôi chỉ nêu tên thôi.
— Vậy hạng 2 là bác Saigo ạ? Hay là Kido Takayoshi? A, hay hạng 2 mới là Ito Hirobumi?
— Không, hạng 2 là Koizumi Shinjiro nhé.
— Hả, Koizumi... ủa, hảảảảảả? ...Hảảảảảảảảảảảảảả?
— Gì thế Hikage, ồn ào quá.
— Koizumi... là cái ông thuộc đảng Tự Dân ấy hả? Mà không phải ông bố, lại là ông con trai á?
— Đúng. Koizumi Shinjiro, con trai của cựu Thủ tướng Koizumi Junichiro.
— V-V-Vậy rốt cuộc là vì lý do gì? Người đó mới chỉ làm vài chức Bộ trưởng không quan trọng lắm thôi mà?
— Ừ, nên đây là xếp hạng dựa trên dự đoán. Trong tương lai, cậu ta có thể trở thành nhân vật để lại ảnh hưởng chấn động ngang ngửa Minh Trị Duy Tân trong lịch sử Nhật Bản.
— Đánh giá cao khủng khiếp vậy? Người đó ghê gớm thế sao? Em còn chẳng biết quan điểm chính trị của ổng thế nào nữa.
— Tôi cũng chẳng biết đâu.
— Hội trưởng? Chị đang nghĩ cái gì thế hả?
— Điều duy nhất tôi biết là cậu ta có độ nổi tiếng khủng khiếp. Và chỉ một điểm này thôi là đủ rồi.
Trong nền Dân chủ, nếu đưa ra những chính sách bắt người dân chịu thiệt thì sẽ bị thất cử. Nhưng khi đất nước suy thoái, đôi khi bắt buộc phải có những chính sách khiến người dân chịu thiệt trong ngắn hạn. Một tình thế tiến thoái lưỡng nan không cách nào tránh khỏi.
Tuy nhiên, có một cách duy nhất để giải quyết dễ dàng tình thế này trong khuôn khổ Dân chủ. Đó là để một người có độ nổi tiếng khủng khiếp, chắc chắn sẽ trúng cử, đứng ra nêu lên chính sách này. Đã có tiền lệ rồi, không cần nói cũng biết là Koizumi Junichiro. Thời đó, trong số những cử tri ủng hộ Koizumi Junichiro và bỏ phiếu cho đảng Tự Dân, chắc hầu như chẳng ai hiểu tư nhân hóa bưu chính rốt cuộc có ý nghĩa gì. Cái tên Milton Friedman chắc đại đa số người dân còn chưa nghe bao giờ. Nhưng vì ông ấy quá nổi tiếng nên đã thông qua được chính sách. Một chính trị gia làm được điều đó không dễ gì xuất hiện đâu. ...Cứ tưởng thế, ai ngờ lại xuất hiện sớm hơn dự kiến. Là con trai ông ấy.
Sau này, Koizumi Shinjiro sẽ trở thành chính trị gia thế nào, đưa ra chính sách gì, tôi không biết. Nhưng với độ nổi tiếng khủng khiếp đó, cậu ta chắc sẽ thông qua được bất cứ chính sách nào. Có khi cậu ta sẽ thông qua cả những chính sách lật đổ tận gốc hệ thống xã hội Nhật Bản cũng không chừng.
Tất nhiên, có thể là tôi đã đánh giá quá cao. Biết đâu hắn sẽ chẳng làm nên điều gì to tát, chỉ kết thúc như một vị Thủ tướng bình thường. Nhưng tóm lại, nếu ngay cả Koizumi Shinjiro còn không làm được, thì trong tương lai gần cũng chẳng ai làm nổi đâu.
「...Kiểu như... lỡ đâu lại lập ra Vương quốc Koizumi thì sao?」
Ừ, tôi cũng đang kỳ vọng đến mức đó đây. Tôi rất mong chờ xem kẻ đó có làm nên trò trống gì để thúc đẩy 『Cấu trúc Một triệu Vương quốc』 của tôi hay không. Tấm huy chương bạc này được trao tặng với tất cả những kỳ vọng như thế đấy.
「Nhưng cũng có khả năng mọi chuyện sẽ chuyển biến xấu đi mà, đúng không ạ?」
Nếu thế thì đó cũng là một tác động mang tính lịch sử. Mà này, phàm là những vấn đề chính trị thì không thể nào định đoạt tốt xấu theo một chiều được đâu. Bản chất của chính trị là hạn chế quyền lợi của người này để bảo vệ quyền lợi của người khác, nên dĩ nhiên sẽ luôn có kẻ được lợi và người chịu thiệt.
「Chà chà, câu chuyện diễn biến theo hướng không ngờ tới làm em thấy hơi mệt rồi đấy. Cơ mà, ừm, vậy thì hạng ba là ai thế ạ?」
Hạng ba tất nhiên là Tenouji Kotetsu này rồi. Tôi thấy mình khiêm tốn thật đấy.
「Em biết ngay mà! Cảm ơn vì đã tự biên tự diễn cái kết luôn nhé!」
3. Hãy cùng viết dự thảo Hiến pháp của riêng mình nào
「E hèm, xốc lại tinh thần và đến với câu hỏi tiếp theo nào. Từ một giáo viên cấp ba sống tại tỉnh Nara: 『Mang tiếng là nói về Hiến pháp, nhưng rốt cuộc cô lại hoàn toàn không đả động gì đến việc sửa đổi Hiến pháp Nhật Bản cả, thế là thế nào? Cô thuộc phe sửa đổi hay phe bảo vệ Hiến pháp? Cô nghĩ nên sửa đổi như thế nào?』」
Sao lại chọn cái câu hỏi như thế này hả?
「Kìa, tại vì em nghĩ mọi người đều tò mò về vấn đề này mà.」
Độc giả nào đã đọc đến tận đây thì thừa sức hiểu rằng tôi đếch quan tâm đến cái chuyện sửa đổi hay bảo vệ Hiến pháp đâu chứ! Cậu có quan tâm xem cái nhà hàng dở tệ sắp sập tiệm sau một tháng nữa có đổi thực đơn hay không?
「Hội trưởng so sánh nghe phũ quá đấy.」
Tóm lại, Hiến pháp Nhật Bản đã bảo đảm 《Quyền tự do rời khỏi đất nước》 tại Khoản 2 Điều 22 rồi. Các phần khác có đổi hay không tôi không hứng thú. Rồi, câu hỏi tiếp theo──
「Khoan khoan khoan. Chỗ này coi như là fan service cho độc giả đi, Hội trưởng trả lời giúp em với. Nếu bắt buộc phải chọn giữa sửa đổi và bảo vệ Hiến pháp, Hội trưởng sẽ chọn bên nào? Kiểu vậy ấy.」
Ví dụ nhé, nếu tôi là hậu duệ của Dũng sĩ huyền thoại, nhận lệnh Đức Vua đi tìm kiếm Kiếm, Khiên và Giáp của Dũng sĩ, rồi giải cứu Công chúa bị giam cầm trong hang động lớn, dùng ma lực của Gậy Mưa và Đá Mặt Trời để vượt biển, xông vào lâu đài, trải qua những trận chiến khốc liệt, và cuối cùng bị Long Vương hỏi là chọn sửa đổi hay bảo vệ Hiến pháp, thì chắc tôi sẽ trả lời là sửa đổi.
「Cái màn dạo đầu dài dòng khó hiểu gì thế kia?」
Thì cậu bảo tôi trả lời còn gì. Nếu không thích thì dẹp chủ đề này đi.
「Em xin lỗi, xin hãy tiếp tục ạ. Nếu nói về sửa đổi thì Hội trưởng định sửa như thế nào?」
Xem nào, chắc cũng không cần thay đổi nhiều đâu. Vì Hiến pháp hiện tại cũng khá ổn rồi, chỉ cần cắt bỏ vài chỗ và thay đổi câu chữ một chút là đủ.
「Bất ngờ thật đấy. Rõ ràng Hội trưởng chê bai nó dữ lắm mà.」
Tôi không nhớ là mình có chê bai nha. Tôi chỉ đưa ra vài chỉ trích mang tính thực tế thôi. Hiến pháp Nhật Bản là một bản hiến pháp tương đối mới, được soạn thảo dựa trên sự tham khảo từ nhiều tiền nhân đi trước, nên dù làm gấp rút nhưng độ hoàn thiện khá cao.
Đầu tiên là về Thiên hoàng.
Việc gọi Thiên hoàng là 《Biểu tượng》 nghe cực kỳ kém sang. Và xét về mặt lịch sử, Thiên hoàng nhìn kiểu gì cũng là Quân chủ của nước Nhật. Thế nên cần phải viết thẳng thừng ra là Quân chủ.
Sở dĩ người ta cố tình đặt các điều khoản về Thiên hoàng ngay Chương 1 nhưng lại nhét vào cái địa vị 《Biểu tượng》 mơ hồ khó hiểu, tất nhiên là do GHQ (Bộ Tư lệnh Tối cao Đồng minh) muốn triệt để giải thể thể chế quốc gia lấy Thiên hoàng làm trung tâm trong quá trình xử lý hậu chiến.
Nhưng giờ cũng đâu còn là thời đại đó nữa. Với lại, tại sao lại bắt một người không phải là Quân chủ làm những công việc như triệu tập/giải tán Quốc hội, công bố luật pháp, bổ nhiệm Thủ tướng chứ? Về mặt lịch sử, những việc này được gọi là Đại quyền của Quốc vương, là một phần quyền hạn của Quân chủ đấy. Đó là những phần mang tính nghi thức còn sót lại sau khi bị tước bỏ các chức năng chính trị. Bắt một người không phải Quân chủ làm những việc đó thì đúng là kém sang không để đâu cho hết. Nếu muốn bắt chước nước Anh thì làm ơn bắt chước cho trót giùm cái.
「Hội trưởng để ý chuyện kém sang hay không nhỉ.」
Đương nhiên rồi. Ở một quốc gia không theo chế độ quân chủ, công việc của Quân chủ chẳng là gì khác ngoài việc làm cho đất nước trông thật "ngầu" sao? Cậu nghĩ cần bao nhiêu kiến thức và sự huấn luyện để có thể cư xử thật ngầu, thật sang trọng khi được mời đến lễ đăng quang của Quân chủ nước ngoài hay đám cưới Hoàng gia? Cậu có làm được không?
「Em chịu, xin lỗi ạ... Cơ mà, Hiến pháp của các nước quân chủ lập hiến khác có điều khoản nào ghi rõ Quốc vương là Quân chủ không thế?」
Làm gì có. Một Quốc vương mà nếu không ghi vào Hiến pháp thì không được công nhận là Quân chủ thì đúng là kém sang đến cùng cực.
「Hảảảảảả. Ơ kìa, lúc nãy Hội trưởng vừa bảo nên viết vào điều khoản mà...」
Đáng tiếc là truyền thống Thiên hoàng là Quân chủ, hay nói cách khác là nhận thức trong vô thức của dân chúng, đã bị giải thể hoàn toàn đúng như mưu đồ của GHQ rồi. Thế nên nước Nhật là một trường hợp đặc biệt đáng xấu hổ. So với nỗi nhục nhã tột cùng là giao phó Đại quyền Quốc vương cho một người không phải Quân chủ, thì thà chấp nhận nỗi nhục nhỏ hơn là ghi rõ danh phận Quân chủ vào Hiến pháp còn hơn.
Tiếp theo, tôi sẽ xóa toàn bộ nghĩa vụ trong chương 『Quyền và Nghĩa vụ của Quốc dân』.
Như tôi đã nói trước đây, đã giương cao ngọn cờ Chủ nghĩa Lập hiến mà lại ghi nghĩa vụ của người dân vào Hiến pháp thì chẳng khác nào phơi bày sự thiếu hiểu biết, trông chướng mắt lắm.
Hoặc là hạ biển hiệu Chủ nghĩa Lập hiến xuống, hoặc là không ghi nghĩa vụ của người dân vào, chỉ được chọn một trong hai. Nhưng Hiến pháp Nhật Bản hiện tại rõ ràng lấy Chủ nghĩa Lập hiến làm chủ đạo cho toàn bộ văn bản, nên nếu không sửa đổi toàn diện thì chỉ còn cách xóa bỏ các quy định về nghĩa vụ của người dân thôi.
『Điều 12: Các quyền tự do và quyền lợi mà Hiến pháp này bảo đảm cho quốc dân, phải được duy trì bằng nỗ lực không ngừng của quốc dân. Ngoài ra, quốc dân không được lạm dụng các quyền này, và luôn phải chịu trách nhiệm sử dụng chúng vì phúc lợi công cộng.』
Cái này là hỏng bét đầu tiên này. Nếu là tôi, tôi sẽ viết lại thế này:
『Các quyền tự do và quyền lợi mà Hiến pháp này bảo đảm cho quốc dân, chỉ bị hạn chế bởi pháp luật với mục đích duy trì các quyền tự do và quyền lợi quan trọng hơn của số đông quốc dân hơn.』
Hiến pháp mà lại đi chỉ tay năm ngón dạy bảo người dân là chuyện nực cười. Nhưng nếu tự do và quyền lợi là tuyệt đối bất khả xâm phạm thì chính trị sẽ chẳng làm được gì cả. Không thể định ra hình phạt, cũng chẳng thể thu thuế. Vì vậy, cần phải ghi rõ những trường hợp mà pháp luật được phép hạn chế quyền của người dân.
Còn lại thì như tôi đã nói, bãi bỏ hoàn toàn Ba nghĩa vụ lớn.
Khoản 2 Điều 26 (Giáo dục) viết rằng người bảo hộ có nghĩa vụ cho trẻ em nhận giáo dục, nhưng bên có nghĩa vụ phải cung cấp giáo dục là Nhà nước. Dựa trên quyền của trẻ em và nghĩa vụ của Nhà nước, việc bắt người bảo hộ chịu nghĩa vụ thông qua các luật khác chứ không phải Hiến pháp mới là đúng đắn.
Điều 27 (Lao động) ghi "Có quyền và nghĩa vụ lao động", chỉ cần cắt bỏ phần nghĩa vụ là được, nhưng vốn dĩ quyền lao động là cái quái gì chứ? Nếu là tự do lựa chọn nghề nghiệp thì đã được bảo đảm ở Điều 22 từ lâu rồi. Thế nên chỗ này chỉ cần giữ lại Khoản 3 về cấm bóc lột trẻ em là đủ.
Điều 30 (Nộp thuế) thì đúng là sai quá sai. Tôi không hiểu tại sao nó không phải là điều đầu tiên bị đem ra "tế" trong các cuộc tranh luận sửa đổi Hiến pháp. Tôi dám khẳng định đây là điều khoản ngu xuẩn nhất trong Hiến pháp hiện hành.
『Nhà nước chỉ được phép thu thuế vì sự an toàn và phúc lợi của quốc dân.』
Thế này mới đúng.
Còn lại thì tất nhiên, Điều 24 viết rằng hôn nhân chỉ được thành lập dựa trên sự đồng ý của hai giới tính, tôi kiên quyết xóa bỏ. Một người yêu con gái như tôi tuyệt đối không thể chấp nhận điều này.
「Không chỉ hôn nhân khác giới mà còn quy định luôn chế độ một vợ một chồng, nên đối với một Hội trưởng khao khát lập dàn Harem thì đúng là bất lợi cả đôi đường nhỉ.」
Hikage, tuyệt vời. Cậu vừa thể hiện tuệ nhãn sáng suốt nhất xuyên suốt bài giảng trong cuốn sách này đấy.
「Chẳng thấy vui tí nào! Em muốn được khen ở chỗ khác cơ!」
Thay đổi chừng đó thôi, các điều khoản còn lại giữ nguyên cũng được.
「Hả? Còn Điều 9 thì sao? Để vậy có ổn không?」
Các cậu đúng là thích Điều 9 thật đấy nhỉ. Trong khi còn bao nhiêu chuyện quan trọng hơn.
「Không, tại vì là... Lực lượng Phòng vệ (SDF) và Điều 9 ấy, thế... thế nào ạ? Có vấn đề gì không? Lần trước em hỏi có vi hiến hay không thì bị mắng rồi nên em không dám hỏi lại nữa, nhưng mà...」
Hỏi thế thì khác gì hỏi có vi hiến hay không đâu.
Thôi được rồi, đành nói một chút về Điều 9 vậy. Đầu tiên là văn bản luật.
『Điều 9: Quốc dân Nhật Bản thành thực mong muốn một nền hòa bình quốc tế dựa trên chính nghĩa và trật tự, cam kết vĩnh viễn từ bỏ chiến tranh như một quyền phát động của quốc gia, cũng như từ bỏ sự đe dọa bằng vũ lực hoặc sử dụng vũ lực như một phương tiện giải quyết tranh chấp quốc tế.
2. Để đạt được mục đích của khoản trước, lục quân, hải quân, không quân và các tiềm lực chiến tranh khác sẽ không được duy trì. Quyền tham chiến của quốc gia sẽ không được công nhận.』
Khoản 1 gọi là từ bỏ chiến tranh, Khoản 2 gọi là từ bỏ tiềm lực chiến tranh và từ bỏ quyền tham chiến.
Vì không có ai (ít nhất là những chính trị gia có khả năng trúng cử đàng hoàng hoặc những nhà bình luận được xã hội coi trọng) lại đi ủng hộ chiến tranh xâm lược, nên điểm tranh cãi lớn nhất là liệu Điều 9 này có cấm cả chiến tranh tự vệ và lực lượng tự vệ hay không.
Thực tế là Nhật Bản đang duy trì Lực lượng Phòng vệ, tức là một dạng tiềm lực chiến tranh. Chính quyền hiện tại biện minh cho điều này như sau:
1: Vì viết là "như một phương tiện giải quyết tranh chấp quốc tế", nên không từ bỏ phương tiện để bảo vệ Nhật Bản khỏi kẻ thù tấn công.
2: Vì viết là "Để đạt được mục đích của khoản trước", nên nếu là tiềm lực chiến tranh không phục vụ mục đích của khoản trước, tức là để bảo vệ Nhật Bản khỏi kẻ thù tấn công, thì được phép duy trì.
...Đại loại là cái lý lẽ như thế.
「Em cũng được học như vậy, nhưng nhìn kiểu gì cũng thấy khiên cưỡng quá. Cái số 1 thì tạm chấp nhận chứ cái số 2 xét về mặt giải nghĩa tiếng Nhật thì không tự nhiên chút nào.」
Không tự nhiên chỗ nào? Nghe có vẻ thú vị đấy, giải thích thử xem.
「Ví dụ nhé, giả sử một người bị bắt và tống vào trại tạm giam, anh ta hỏi cảnh sát: 『Tại sao không thả tao ra?』. Cảnh sát trả lời: 『Để ngăn mày bỏ trốn hoặc tiêu hủy chứng cứ』. Lúc đó nghi phạm cãi lại: 『Tao sẽ không làm cả hai việc đó. Nếu mày nói cấm ra ngoài chỉ để ngăn chặn bỏ trốn và tiêu hủy chứng cứ, thì việc ra ngoài với mục đích khác ngoài bỏ trốn và tiêu hủy chứng cứ phải được cho phép chứ』. Cãi thế thì liệu có được cho ra ngoài không, vấn đề là ở chỗ đó.」
Ừm ừm, khá lắm Hikage.
Cụm từ 『Để đạt được mục đích của khoản trước』 này thường được gọi là "Sửa đổi Ashida", được chèn vào ở giai đoạn cuối cùng của quá trình thẩm định dự thảo, và có giả thuyết cho rằng nó được đưa vào để thực sự cho phép duy trì lực lượng tự vệ. Hiếm thấy ai triển khai lập luận cụ thể như cậu, nhưng quan điểm cho rằng việc dùng mệnh đề chèn thêm này để hợp thức hóa Lực lượng Phòng vệ là rất kỳ cục vẫn vô cùng mạnh mẽ. Và ngay cả nhiều người trong đảng cầm quyền, tận đáy lòng cũng thừa nhận đây là ngụy biện. Bởi vì nếu họ tin rằng lý lẽ đó là hợp lý thì Điều 9 đâu cần phải sửa đổi làm gì. Một nghịch lý thực sự thú vị.
「Không phải lúc thấy thú vị đâu ạ... Thế mà vẫn bảo không cần sửa đổi sao. Hay là Hội trưởng muốn giải tán luôn Lực lượng Phòng vệ?」
Đâu có. Thế thì phi thực tế quá.
Tôi cực kỳ yêu thích Lực lượng Phòng vệ. Do đó, tôi thuộc phe phản đối sửa đổi Điều 9.
「Hảảảả? Em chả hiểu gì cả.」
Sở dĩ Lực lượng Phòng vệ không phải là 《Quân đội Quốc gia Nhật Bản》 là để làm màu rằng "Chúng tôi không vi phạm Điều 9 đâu nhé, đây không phải là lục hải không quân đâu nhé". Việc gọi máy bay tấn công hay máy bay ném bom là 《Máy bay chiến đấu hỗ trợ》 cũng là để làm màu rằng "Đây là máy bay để tự vệ chứ chúng tôi không tấn công đâu", hay gọi bộ binh là "Hệ Phổ thông", pháo binh là "Hệ Đặc biệt" cũng là để làm màu rằng "Đây không phải lính tráng gì đâu". Ngay cả tên cấp bậc như Đại tá Lục quân (Taisa) đổi thành Nhất đẳng Lục tá (Rikusa) hay Trung úy Hải quân (Chuui) đổi thành Nhị đẳng Hải úy (Kaii) cũng là để làm màu rằng "Chúng tôi không phải quân đội và cũng chả liên quan gì đến quân đội Nhật Bản cũ cả". Tôi thích cái sự gượng gạo đặc trưng này của Lực lượng Phòng vệ. Đặc biệt là mấy cái tên cấp bậc, thích không chịu được. Nếu sửa Điều 9 và chính thức trở thành Quân đội Quốc gia Nhật Bản thì mấy cái đó mất hết! Kiên quyết phản đối! Bảo vệ Điều 9!
「Khoan, cái, cái lý do gì thế hả trời?」
Với lại, nếu đổi tên gọi thì tiền thay đổi giấy tờ, nhãn mác thiết bị các kiểu tốn cả hàng trăm triệu yên đấy. Phí phạm quá còn gì.
「Lý do quay ngoắt sang thực dụng luôn!」
Mà nếu sửa Điều 9 nhưng vẫn giữ nguyên là Lực lượng Phòng vệ thì cũng chẳng sao, thích thì sửa đi?
「Đừng có đột nhiên tụt hết hứng thế chứ!」
Gác lại mấy chuyện tào lao về Điều 9, tôi nghĩ việc suy nghĩ xem 『Nếu là mình thì mình sẽ soạn Hiến pháp thế nào』 là một điều quan trọng. Vì sớm muộn gì thế giới cũng sẽ phân rã thành một triệu vương quốc, và thời đại mà mỗi người tự chọn đất nước cho riêng mình sẽ đến. Tôi nghĩ trong các tiết Chính trị Kinh tế ở trường cấp ba, nên cho mỗi học sinh thử viết dự thảo Hiến pháp của riêng mình.
「Đoạn cuối nghe có vẻ triết lý đấy nhưng cái phát ngôn cuồng Lực lượng Phòng vệ trước đó làm hỏng bét hết rồi...」
Vậy nói thêm chút nữa về Lực lượng Phòng vệ nhé? Đồng phục cũng khá đẹp đấy chứ...
「Thôi tha cho em đi!」
4. Tốt nghiệp khỏi Nhân quyền
「Câu hỏi tiếp theo đến từ một nhân viên văn phòng sống tại Tokyo. 『Cô đã nói rất nhiều về nhược điểm của Dân chủ, nhưng điều đó không có nghĩa là Chế độ Quân chủ Tuyệt đối (Chuyên chế) là tốt. Tại sao cô Fox (Kotetsu) lại nhắm đến Chế độ Quân chủ Tuyệt đối? Nếu cô Fox lập quốc thì đó sẽ là một đất nước như thế nào?』」
Ồ, câu hỏi hay đấy chứ. Có thể bổ sung cho những phần chưa được đề cập nhiều trong bài giảng.
「Em cũng tò mò lắm. Chuyện Hội trưởng hở ra là nhắc đến Chế độ Quân chủ Tuyệt đối là nói thật đấy à? Không phải chém gió à?」
Đừng đánh đồng tôi với kẻ chỉ biết sống bằng chém gió như cậu. Nghiêm túc hoàn toàn đấy. Đất nước mà tôi xây dựng chắc chắn sẽ áp dụng Chế độ Quân chủ Tuyệt đối.
「Dù không bầu cử đi nữa, nhưng chế độ hợp nghị với số ít người đứng đầu chẳng hạn, không được sao?」
Không được. Phải là chế độ Vương quyền hoàn toàn nơi chỉ một mình Quân chủ nắm giữ chủ quyền.
「Thế thì tóm lại là chế độ độc tài còn gì. Có ổn không đấy...?」
Cái tư duy ngắn mạch "Độc tài bằng Ác quỷ" cũng là một trong những giáo điều của tín ngưỡng Dân chủ đấy. Tôi hy vọng các độc giả đã hoàn thành khóa học của tôi đến tận đây sẽ dứt khoát vượt qua được những định kiến nhàm chán đó.
Nào, về những ưu điểm của chế độ Vương quyền so với các thể chế chính trị khác, từ trước đến nay hầu như chưa bao giờ được bàn luận một cách nghiêm túc. Cả luận điểm ủng hộ lẫn luận điểm bãi bỏ Chế độ Quân chủ Tuyệt đối đều chủ yếu dựa trên các luận thuyết thần học, nên cuộc tranh luận đó chẳng qua chỉ là trò chơi quyền lực của đức tin mà thôi.
Tuy nhiên, vẫn tồn tại một ngoại lệ nhỏ. Đó là Thomas Hobbes, người tôi đã nhắc đến trong bài giảng này.
Dù là người tiên phong của thuyết khế ước xã hội, nhưng ông ta lại ủng hộ chế độ quân chủ chuyên chế. Do đó, bằng những luận cứ đầy lý tính, ông ta đã biện giải cho tính tất yếu và sự cần thiết của vương quyền ── ở đây hãy gọi là chế độ quân chủ theo cách dùng từ của Hobbes nhé. Trong chương 19 của cuốn "Leviathan", ông ta liệt kê sáu ưu điểm của chế độ quân chủ so với chế độ dân chủ hay quý tộc. Năm điều trong số đó thế nào cũng được, nhưng ưu điểm đầu tiên được nêu ra mới là điểm nhấn xuất sắc nhất trong "Leviathan".
Đó chính là: "Chế độ quân chủ không thối nát".
"A, hình như lúc giảng bài Hội trưởng cũng có nhắc vụ này. Nhưng lúc đó chị phấn khích quá nên không đào sâu chi tiết."
Tại chương đó tôi còn phải nói về John Locke nên không đủ thời gian bàn sâu về Hobbes. Giờ tôi sẽ giải thích cặn kẽ ngay tại đây.
"Nhưng mà, bảo chế độ quân chủ không thối nát nghĩa là sao? Em lại có cảm giác nó dễ thối nát hơn ấy chứ."
Trước khi nói về chuyện đó, chúng ta phải đi từ câu hỏi: Thối nát rốt cuộc là cái gì?
Người cai trị cũng chỉ là con người. Họ có dục vọng riêng, đời sống riêng, gia đình và những người thân thiết. Với tư cách người cai trị, họ vừa phải theo đuổi lợi ích công, nhưng đồng thời cũng muốn tìm kiếm tư lợi. Hobbes thuyết giảng rằng, khi lợi ích công và tư mâu thuẫn, vì con người là loài động vật sống theo cảm xúc nên kiểu gì họ cũng sẽ ưu tiên tư lợi. Đó chính là sự thối nát. Đến đây cậu hiểu rồi chứ? Ví dụ, quyết định xem tiền thuế dùng vào việc gì là công việc quan trọng nhất của người cai trị. Họ có thể dùng nó cho phúc lợi của người dân, nhưng cũng có thể vung tay vào những dự án công cộng vô bổ để làm giàu cho quê nhà hoặc các công ty sân sau thân thiết.
"Chuyện thường ngày ở huyện rồi... Thời nào chẳng thế."
Ở điểm này, tư duy lạnh lùng và thực tế của Hobbes lại phát huy tác dụng. Ông ta không hề nói việc người cai trị ưu tiên tư lợi là xấu xa. Con người vốn dĩ là thế, nên hãy xây dựng xã hội phù hợp với bản chất đó ── quan điểm hiện thực này được ông ta giữ xuyên suốt. Thế nên, cái gọi là "thối nát" trong chính trị chỉ là cách gọi tôi đặt cho dễ hiểu theo cảm quan thông thường mà thôi.
Vậy, làm thế nào để giảm thiểu sự thối nát?
"Thì chắc là phải soạn thảo Hiến pháp thật chặt chẽ để hạn chế những hành động tùy tiện của chính trị gia..."
Hobbes không nghĩ như vậy. Ông ta không tin vào mấy thứ như luật pháp hay lý trí con người. Ông ta thừa nhận một cách thành thật cái thực tế rằng con người là sinh vật hành động theo cảm xúc hơn bất cứ thứ gì.
Vì vậy, ông ta thuyết giảng rằng: "Nếu chọn kẻ có lợi ích công và lợi ích tư càng gần nhau làm người cai trị, thì lợi ích công sẽ càng được thúc đẩy mạnh mẽ".
"Không, ừ thì... nếu có người như thế thì tiện thật đấy. Nhưng có tồn tại không? Cái loại người như vậy ấy."
Có chứ. Quân chủ chuyên chế chính là kẻ có lợi ích công và lợi ích tư hoàn toàn trùng khớp!
"...T-Tại sao lại ra cái kết luận đó được?"
Những mô tả của Hobbes về lý do này rất khó hiểu. Đại ý là: tài sản, danh dự và quyền lực của nhà vua được sinh ra từ tài sản, sức mạnh và danh tiếng của thần dân, và ──
"Vâng, xin lỗi, em không hiểu."
Nếu nghĩ theo hướng quốc gia hay chính trị thì sẽ khó, nhưng cậu cứ thử liên hệ với mô hình công ty xem.
Hãy tưởng tượng một công ty khởi nghiệp đang tăng trưởng vượt bậc. Một vị Giám đốc tài năng đầy sức hút đang dẫn dắt sự tăng trưởng đó. Ví dụ hắn muốn trở nên giàu có hơn, cậu nghĩ hắn có biển thủ công quỹ không? Hoặc giả như hắn muốn nổi tiếng hơn, cậu nghĩ hắn có đột nhiên nhảy sang lĩnh vực sản xuất phim ảnh mà mình chẳng có chút bí quyết nào để tự biên tự diễn không?
"...Không, bình thường thì cứ cố gắng làm tốt công việc công ty là được mà. Tiền bạc và danh tiếng sẽ tự tìm đến."
Chính xác là vậy.
Nếu là nhà quản lý độc tài (one-man), thì đánh giá của công ty và đánh giá của nhà quản lý gần như là một. Lợi ích công ty và lợi ích cá nhân hoàn toàn trùng khớp. Thật ngu ngốc khi biển thủ hay thay đổi nghiệp vụ liều lĩnh chỉ để thỏa mãn dục vọng cá nhân. Cứ lao đầu vào làm việc để nâng cao thành tích công ty mới là cách tốt nhất.
"À, tóm lại, quân chủ chuyên chế giống như nhà quản lý độc tài của một doanh nghiệp mang tên quốc gia, đúng không?"
Ừ, đến đoạn này thì Hikage cũng có được những nhận định ra hồn rồi đấy.
Đánh giá của Quốc vương và Quốc gia cũng có mối quan hệ tương đương như vậy. Vì thế, trong chế độ quân chủ, lợi ích công và tư hoàn toàn trùng khớp, nên sự thối nát sẽ không xảy ra.
Mặt khác, trong chế độ dân chủ hay chế độ quý tộc, mối liên kết giữa thành tích quốc gia và thành tích người cai trị rất lỏng lẻo. Bởi vì có quá nhiều người cai trị, quyền quyết định và trách nhiệm bị phân tán. Do đó, sự tách biệt giữa lợi ích công và tư dễ xảy ra, và sự thối nát cũng dễ nảy sinh. Đó là chủ trương của Hobbes. Việc tôi nhắm đến chế độ quân chủ chuyên chế cũng là do tiếp xúc với tư tưởng này đấy.
Chính vì lẽ đó, quốc gia tôi xây dựng sẽ theo chế độ quân chủ chuyên chế, nơi quân vương Tenouji Kotetsu nắm toàn quyền. Thành công của việc trị quốc là công lao của tôi, thất bại là trách nhiệm của tôi. Dễ hiểu đúng không? Tôi sẽ thiết kế mọi thứ liên quan đến việc trị quốc theo sở thích của mình. Về cơ bản tôi là người theo chủ nghĩa tự do nên đó sẽ là một đất nước rất ít quy định hạn chế.
"Cảm giác như sẽ được cho phép đến mức không tưởng luôn ấy nhỉ. Không biết vấn đề quan tâm đến nhân quyền sẽ ra sao đây... mà chắc cũng chẳng đến lượt em phải lo..."
Ừ, tôi quên chưa nói điều quan trọng nhất.
Vương quốc của tôi không có quy định về nhân quyền.
"Hả? ...Hảảả?"
Khái niệm nhân quyền chứa đựng quá nhiều bất cập.
Thứ nhất, vì đã tuyên bố hùng hồn rằng nhân quyền là thứ "mọi con người đều được ban cho ngay từ khi sinh ra", nên khi truy cứu đến cùng căn cứ của nó, rốt cuộc người ta chỉ còn cách lôi Chúa ra làm lá chắn. Điều này có hiệu quả với những người cùng tin vào Kitô giáo, nhưng với những người khác đức tin thì chẳng những vô lực mà còn trở thành vật cản. Ví dụ như ở Ấn Độ, chế độ đẳng cấp vẫn bám rễ rất sâu, phụ nữ cũng bị xã hội xem nhẹ một cách khủng khiếp. Đem cái tư tưởng nhân quyền được Chúa của Kitô giáo bảo đảm vào đó thì làm sao mà bám rễ được? Họ có đức tin của họ. Chế độ Caste (đẳng cấp) chính là đức tin của họ.
Tiếp theo, vì đã tuyên bố hùng hồn rằng nhân quyền là "bất khả xâm phạm", nên nảy sinh vấn đề là khi muốn hạn chế nhân quyền, người ta buộc phải tốn công sức tranh cãi vô ích. Chừng nào con người còn sống chung trong cộng đồng, quyền lợi của nhau chắc chắn sẽ va chạm, và những trường hợp nhà nước buộc phải hạn chế quyền của người dân cũng xảy ra như cơm bữa. Ví dụ, thu thuế là xâm phạm quyền tài sản, hình phạt đối với tội phạm là xâm phạm quyền tự do.
Hơn nữa, tuy tuyên bố hùng hồn rằng nhân quyền là thứ hiển nhiên, vững chắc và bất khả xâm phạm, nhưng nội dung cụ thể của nó lại quá đa dạng, chưa kể nội dung và phạm vi áp dụng cứ ngày càng phình to theo sự thay đổi của thời đại.
"Hội trưởng dùng từ 'tuyên bố hùng hồn' hơi nhiều đấy."
Vì đó là bản chất của vấn đề mà.
Như tôi đã giải thích trong bài giảng, vào cái thời mà tư tưởng nhân quyền chưa hề phổ biến, người ta buộc phải mượn danh Chúa để ca tụng nó một cách cường điệu và tìm mọi cách để lan truyền nó. Giống như khi dạy dỗ trẻ con, người ta hay dọa "không ngủ là ma bắt đấy" hay "nói dối là bị Diêm Vương cắt lưỡi" ấy mà. Nó y hệt như vậy.
Nhưng, nhân loại đã đón chào sự kết thúc của thời thơ ấu rồi. Chúng ta phải tốt nghiệp khỏi cái tín ngưỡng mang tên nhân quyền và bắt đầu tự suy nghĩ bằng cái đầu của mình.
Tôi có nhắc lại bao nhiêu lần cũng được: quyền lợi là một ảo tưởng chung (common illusion). Chỉ có việc mỗi cá nhân công nhận hay không công nhận, chỉ thế thôi. Tranh luận xem nó "có" hay "không" chỉ dẫn đến những cuộc tranh cãi thần học vô bổ. Và vì mỗi con người là độc nhất, nên tự do và quyền lợi mà họ công nhận, cũng như tự do và quyền lợi mà họ được công nhận, lẽ ra cũng phải khác nhau. Chính vì người ta cố đóng gói tất cả vào cái từ "nhân quyền" rồi ép buộc toàn nhân loại phải nhận cùng một thứ nên mới sinh ra vấn đề. Những rắc rối xoay quanh tự do ngôn luận chính là ví dụ điển hình nhất.
Đã đến lúc chúng ta phải trưởng thành.
Hãy vứt bỏ những định kiến, giải thể nhân quyền, và thay vì ngừng suy nghĩ, hãy tự mình phán đoán và chọn lựa đối với từng quyền lợi một: "nếu công nhận thì sẽ ra sao", "nếu không công nhận thì sẽ thế nào". Và những kẻ có cùng quan điểm về quyền lợi và tự do hãy cùng nhau lập nên cộng đồng. Khoan dung với điều gì, nghiêm khắc với điều gì, đó là lựa chọn của từng cá nhân và từng cộng đồng. Trách nhiệm và kết quả của sự lựa chọn đó, cũng lại do chính họ gánh vác.
Đó mới là khế ước xã hội thực sự.
Rồi tất cả mọi người sẽ phải học điều này. Rằng nếu muốn thuộc về một quốc gia nào đó, ta không còn cách nào khác ngoài việc công nhận những quyền lợi mà người dân nước đó mong muốn được công nhận. Rằng kẻ hoàn toàn không công nhận tự do và quyền lợi của người khác sẽ không được bất kỳ quốc gia nào chào đón, và chỉ còn nước chết trong cô độc. Thứ cần được trao cho toàn nhân loại không phải là sản phẩm của những câu chuyện cổ tích như nhân quyền. Mà là giáo dục. Là tri thức, năng lực phán đoán và các sự lựa chọn.
Cuốn sách này cũng được viết vì mục đích đó. Cầu mong rằng những lời của tôi sẽ trở thành kim chỉ nam cho quý độc giả, và rồi sẽ trở thành tấm bằng tốt nghiệp của các bạn ──
Xin hết. Bế giảng!
0 Bình luận