Xin chào bạn tác giả của Thức dậy ở thế giới game. Có lẽ bạn đã thấy tôi ở đâu rồi và tôi có đọc truyện của bạn từ những chương đầu tiên. Nhân dịp bạn lên một trăm tim, tôi lên bài này coi như lập đàn tế thần, kể về một số lí do làm tôi ghét đọc truyện isekai đại trà hiện nay và truyện ở hako nói riêng. Ở đây tôi sẽ nói qua các vấn đề ở truyện của bạn, còn chi tiết như thế nào, tôi sẽ gửi một file chữ trực tiếp qua pm.

Tôi đánh giá có thể cực đoan quá, bởi vì tôi là một người không thích tác phẩm isekai cho lắm. Có gì thì bạn cứ phản hồi lại, chưa chắc là tôi nói đúng hết đâu. Thôi thì giờ bắt đầu luôn.

I/ Những điểm sáng của truyện.

Vẫn cứ luôn là khen truyện trước. Truyện của bạn làm tốt ở tốc độ thiết lập bối cảnh trước lúc isekai, nó không nhanh chóng và qua loa như cái cách một đứa thình lình bị xe tông, mà ít ra việc kể về một con game sắp đóng cửa sẽ cho người đọc biết được những gì sẽ trông đợi được trong chương sau này.

Câu chuyện thì khai thác một nhân vật chính đáng ghét từ đầu. Việc xây dựng cho nó đi lên trở thành một người tốt hơn mà vẫn giữ được người đọc lại còn là một chuyện khó, nên tôi có lời khen khi tác giả đi một con đường xây dựng nhân vật mạo hiểm như vậy.

Và đây, phải đành nói rằng, là phần thể hiện sáng hiếm hoi tôi thấy.

II/ Vấn đề của truyện.

Phần 1. Cách trình bày, cấu trúc câu.

Đây là vấn đề đầu tiên, cũng là thứ làm tôi ghét truyện của bạn nhất. Thứ nhất, xét về cấu trúc câu, có rất nhiều câu bạn viết theo kiểu đôn một hành động lên trước để ăn gian một câu, và viết một hành động thứ hai. Nhưng tôi cực kì không thích cái cách thể hiện câu từ của bạn bằng cách làm khuyết chủ ngữ và bắt đầu bằng một hành động, rồi sau đó không đề cập người làm hành động đó. Trước khi bạn bảo ai cũng biết đó là nhân vật chính, cấu trúc của một câu trong tiếng Việt, kể cả tiếng gì đi nữa, nó cũng không như thế.

Ví dụ: 

"Liếc nhìn lấy những bức tượng được xây khắp nơi, một vài bức thì bình thường nhưng cũng có những cái kỳ lạ<rồi dấu câu đâu?> một người đàn ông cơ bắp to lực lưỡng mặc bộ đồ thủy thủ mặt trăng hay một con rồng đội mũ đầu vịt và trên lưng nó là một người mặc bộ đồ chuột Mike." 

- Ai là người “liếc nhìn” nếu tôi chỉ trích dẫn một đoạn ở đây? Nó không có chủ từ, không làm rõ được là người nào, đơn thuần là sai về cấu trúc dù đọc truyện sẽ biết đó là nhân vật chính.

"Nhìn bọn họ một hồi rồi tiến thẳng về phía cung điện, những người lính sợ hãi nhìn tôi nhưng rồi cũng mở cổng cho tôi vào mà chẳng dám hó hé gì thêm."

→ Ai làm hành động “nhìn bọn họ”? “Tôi” hay “những người lính”? Đó là lí do sau khi đẩy một hành động lên trước phải đi kèm với một chủ từ như câu ví dụ ở trên.

Hay đơn giản thì câu này chấp nhận được. “Nhìn lên những lá cờ ấy<dấu phẩy>tôi có chút hoài niệm.” là một câu đẩy một hành động lên trước, sau đó là “tôi” làm gì tiếp. Những câu như thế đấy không được duy trì, mà nhiều câu như trên kia tồn tại, và cực kì nhiều, chứng tỏ là bạn viết sai cấu trúc câu, thiếu chủ ngữ.

Thứ hai, 

Bởi vì truyện của bạn viết theo ngôi thứ nhất, tất cả những đoạn kể ngoài dòng thoại đều là của nhân vật chính. Và bạn mắc phải một điểm cố hữu khi kể theo góc nhìn của nhân vật, đó là để cho nhân vật này yap hết tất cả mọi thứ một cách chủ động. Nó gặp đâu kể đó từ con đường, thành phố, con người, những bức tượng, tell từ đầu đến cuối.

Việc yap vội tất cả mọi chi tiết một cách liệt kê như thế này làm câu rất thiếu tự nhiên. Nhiều thông tin không chủ động tìm đến nhân vật, để cho nhân vật tiếp nhận nó qua lời kể của người khác, hay tiếp nhận thụ động qua những gì mà nó nhìn thấy. Chẳng hạn như cái bức tượng đó đi, nhân vật chính nhìn xong 7 bức thì kể ráo trọi tên của mỗi người, nó nhìn 2 NPC ăn xin thì những NPC này không tạo ấn tượng cho nhân vật chính, mà phải là nhân vật chính đó tự kể ra; thậm chí việc tả đi tả lại cảnh sắc sau 10 năm chơi game, main vẫn tự mình suy ra hết mọi thông tin mà tác nghĩ là người đọc cần. Thay vì để “tôi” chủ động kể, ông tác nên dùng tên hoặc cử chỉ của đối tượng đó, nhờ một ai kể lại, hoặc là dùng một cách nào đó khác để cho thấy rằng những thông tin trên được một thế lực vô hình rót vào tai của nhân vật "tôi" thay vì để “tôi” làm sạch.

Thứ ba, có rất nhiều đoạn được trình bày rất dài mà không ngắt nghỉ bằng dấu chấm nào hết. Cảm giác như tác giả có thù với dấu chấm ấy. Một đoạn dài quá trời quá đất, dù đã đủ ý nhưng không chấm lấy một phát, kéo theo cả đoạn dài chỉ là một câu duy nhất.

Ví dụ:

“(Đây là một câu, không có dấu chấm ngắt nghỉ nào ngoài phẩy, còn số năm thì full số hóa thay vì chữ) 10 năm chơi cái trò này tôi đã chứng kiến đủ thứ, một tên người chơi tàn sát gia đình một NPC xong 5 năm sau chính tên NPC đó trở thành lãnh chúa và treo thưởng hắn ta khiến biết bao người chơi tranh nhau truy tìm tên đó, hay một đứa nhóc NPC được nuôi lớn bởi một người chơi và sau đó nó kết hôn rồi sinh nguyên một đàn con.”

“(Đoạn nói về bức tượng này đọc lên thật sự chả hiểu gì hết) Nhìn những tên mặc áo choàng đủ màu sắc thi thoảng lại cứ lảng vảng bên mấy bức tượng để làm gì đó khiến tôi có chút cạn lời, bởi những bức tượng này được đặt ở những vị trí liên kết chặt chẽ với nhau và với một ít kiến thức ma thuật thì mọi người sẽ liền nhầm lẫn đó là kết cấu của một vòng phép.”

“(Main nói về NPC Irina, đoạn này sẽ được nhắc lại một lần nữa ở phần tiếp theo)“Nói thật thì tôi còn suýt chết khi đánh nhau với Irina lúc đó, con bé đó mạnh điên người, thánh thuật cấp cao nhất, phép thuật tấn công cấp 10 và các phép thông thạo bậc thầy, hơn nữa con bé còn ký hợp đồng với tất cả vua tinh linh, cũng như cực kỳ khó giết do sử dụng huyết thuật nữa, cảm giác như cùng lúc chiến đấu với con sâu rượu kia lúc đỉnh cao và Lovan cùng lúc nhưng khó khăn hơn chút.”” (*)

Thứ tư là trình bày làm rối nghĩa và thiếu tả. Chẳng hạn như cái cảnh tả những bức tượng này:

“

Đi thêm một lúc và<typo "là"> đến trung tâm thành phố, ngay phía trước cung điện là bức tượng của 7 người với một thanh niên cầm katana làm trung tâm, phía bên phải cậu là một cô gái xinh đẹp với cây giáo, gã mặc giáp kín mít từ đầu đến chân và lão già mặc áo choàng kín mít với cây quyền trượng.

Ở bên trái cậu là một bộ ba mặc một bộ đồng phục với biểu tượng thánh giá và cây kiếm bắt chéo, ngoại hình họ cũng không có gì đặc biệt và cũng không có điểm đặc trưng cụ thể.”

Mình trông cũng ổn phết.

Tôi nhìn bức tượng ngoài cùng với ánh mắt hài lòng, bức tượng của tôi vẫn toát lên vẻ dữ dằng<typo> thường thấy của tôi cùng gương mặt không có gì đặc biệt của mình.

Nhìn xuống dưới bức tượng tên và danh hiệu của tôi cùng mọi người cũng được khắc một cách rõ ràng theo đúng thứ tự của các bức tượng.

Quỷ vương Eden, Mũi tên toàn tri Paven, Phù thủy tâm trí Iris Lanova, Thánh kiếm Hero, Thánh nữ phục sinh Lovan, Đế vương bất tử Teran và cuối cùng là Pháp vương Xiphone.

”

Tác tả từng bức tượng một từ giữa trước, rồi bên trái, bên phải. Vậy rồi, “Mình” là ai, ở vị trí ngoài cùng phía nào? “Cậu” là cái bức tượng ấy hả? Rồi tả sơ qua được 4 đứa thì, 3 đứa cuối lại không có gì đặc biệt, sao nhân vật “tôi” lại thiên vị với 3 bức tượng đấy thế? Thằng này vẫn còn đọc được cả tên mà lại không cho chút mặt mũi nào?

Thêm nữa thì, thà rằng ông tả một người và một cái tên lần lượt, ông tác lại liệt kê hết ở đây, người đọc sẽ không biết người nào ứng với đặc điểm nào vừa được kể. Ví dụ thì vẫn còn, tôi không tiện nhắc ở đây nên sẽ gửi cho một file chi tiết hơn những gì mà mình cảm thấy khó chịu.

Vấn đề vẫn nên quan tâm hơn là thiếu tả:

“

Sau một hồi lang thang<phẩy> tôi đến trước cửa phòng ngai vàng, ngay phía trước là hai hiệp sĩ được trang bị tận răng với bộ giáp được mô phỏng theo bức tượng của Teran ngoài kia.

“Mở.”

“Vâng.”

Những hiệp sĩ mở cánh cửa mà không nói một lời<nó nói "vâng" để làm kiểng hả?>, khi cánh cửa mở ra<phẩy> mọi người ở bên trong đều nhìn chằm chằm lấy tôi như đang tự hỏi tôi là ai.

”

Hoặc:

““Mà hai đứa lên-”

“CHƯA!”

Iris thét vào mặt tôi trước khi tôi dứt lời, bất chợt một người mặc giáp trụ chẳng khác nào đám hiệp sĩ canh cửa tiến đến.

“Eden, sao dạo gần đây không thấy mày, tao đợi mày mãi!”

“Đợi tôi làm gì cơ? Teran, mày muốn tôi<xưng hô "mày - tôi"> làm loạn đến thế à?”

“Mày làm loạn thì tao mới có việc làm.”

Teran nói với vẻ chán chường.

”

Hay đoạn kể về một nhân vật NPC nào đó là Irina (*), tất cả thông tin đều là từ cái miệng của nhân vật chính nói ra hết. Và cái cảnh hồi tưởng lại cũng chỉ rất qua loa, cũng không cho biết sinh vật mạnh nhất, bao nhiêu ma thuật cao cấp, không thật sự để ghi nhớ được vào đầu. Bởi vì nhân vật đó gây ra vết thương cho main, lại còn quay lại ám một lần nữa trước khi game sập. Và tác biết gì không, lần tái đấu cũng chả có chút trình diễn nào cả, làm tôi cụt hết cả hứng. Kể lể cho cố vào rồi không có một chút thể hiện.

Sao khi thay đổi bối cảnh giữa bên ngoài và trong bữa tiệc mà lại tả hời hợt thế, sau đoạn này là bắt đầu vào thoại luôn. “Cửa” và phòng ốc, ánh sáng hay đèn đều không được nêu lên để giúp người đọc hình dung được môi trường xung quanh, rất nhiều cảnh cũng chỉ tell và tell, chả thấy show gì.

Và, một số chi tiết rất thừa thãi bị chen giữa tình huống, chẳng hạn như: bảo thằng main đi thay đồ ngay sau khi bước vào phòng ngai  (chương 1); nhân vật mà main không biết tên nôn ọe giữa lúc nói chuyện; main quét rác đúng nghĩa đen sau buổi tiệc (chương 2);… chúng có thật sự cần thiết không? Tác dụng của nó là gì ngoài thêm một nhịp đọc vô nghĩa? Rồi sau đó thì các nhân vật có được kể tả đầy đủ chưa, lúc đến cửa thành còn kể đại khái bức tượng nó ra sao, sao lúc vào trong đại tiệc thì người thật ngoài Iris lại không có?

Phải kể thêm là đoạn cho tiền 2 đứa ăn xin thì khi thằng anh ngất vì nhìn thấy bộ dạng của main, những người khác nhìn thấy main cũng khó chịu, tác lại không tiến hành tả nhân vật này mà lại chỉ cho nó nói rằng “nhìn bộ dạng này ai cũng ngất là phải” và lặp lại sự tủi thân của nhân vật chính vì vẻ bề ngoài. Ủa, bạn đã cho tôi nhân dạng đâu mà bắt tôi hình dung ra sự đáng sợ của bạn? Chân tướng nó phải đến hết cuộc nói chuyện với đám người chơi khác mới chịu kể đến (nói thêm luôn là nó từ chối sửa lại giao diện, bởi nó thấy “ngầu”, quả này làm tôi cười muốn nội thương). Việc không tả nhân vật chính sớm khiến tôi không thể nào hình dung được lí do tại sao nhân vật chính lại bị người khác xa lánh đến tận cuối cuộc đãi tiệc. Tức là lỗi trình bày, thứ mà đọc giả đang quan tâm nhất thì lại để chương sau mới chịu kể.

Còn có những câu thoại có tiềm năng miêu tả dung mạo con người thì hầu như trống vắng. Tác giả viết theo kiểu nghĩ sao viết vậy, lúc cần tả thì tả (tả không tới nơi tới chốn), lúc cần thoại thì full thoại (mặc kệ người nói có thay đổi thái độ hay không). Kiểu trình bày này đã để lại nhiều chỗ không làm tôi hình dung được thái độ của bất kì ai tham gia cuộc nói chuyện, trừ khi nó được đề cập qua lời nói, hoặc ở sau một tràng thoại dài ngoằng. Ý ở đây là tác giả không biết sắp xếp những thông tin của mình trong thời điểm nói, để sự việc trôi tuốt tuột mới quay lại.

P/S: Hạn chế đánh số, những con số đơn giản như năm, mười năm viết lại thành chữ hết. Vì đây là văn chữ, trừ khi có quá nhiều số mà khi viết ra nó bị rối như năm sinh, mấy giờ mấy phút, số seri,… thì cân nhắc đổi thành kí tự số học.
Đổi cả cách xưng hô của nhân vật chính, trong thoại chương 2, lúc thì “tôi” xưng “anh – tôi”, lúc thì “bọn mày/mày – tao” với cùng một người.

Và còn nhiều thứ khác nữa, tôi có đề cập hết ở trong file (chỉ đến chương 5), nếu được hi vọng tác đọc thêm để biết chuyện gì đã xảy ra với truyện của mình. Còn có gì bất cập nữa có thể pm tôi để cùng nhau bàn luận.

Phần 2. Combat

Thôi giờ nói về combat đi. Ở chương 2, cảnh có con Irina sao nó lại nghèo nàn dữ vậy? Tưởng có đánh nhau nhưng con nhỏ đấy lại đến chỉ để yap. Ít ra nó cũng nên thể hiện ý nghĩa gì khác cho plot, làm đối tượng cho nhân vật chính thể hiện sức mạnh chẳng hạn, nó đã lỡ được tả là mạnh lắm rồi mà. ⇒ Chương này nhạt lắm luôn, nó không có tầng lớp ý nghĩa gì, có tiến triển nhân vật nhưng không có mục đích. Có plot chụp hình nhưng không mang lại ý nào khác, và các nhân vật chỉ đứng nói chuyện với nhau từ đầu đến cuối truyện. Ít ra ở chương 1 cũng có nhân vật, kể về bối cảnh, nêu lên vấn đề. Sang chương 2 chỉ yap dù có plot tương quan sức mạnh thì thật không thể tha thứ được.

Và combat ở chương 3, mỗi lần đánh nhau với con bot ở game khó nhất khác, thằng main này chọn nói lên nỗi lòng thay vì thật sự khiến cuộc chiến có ấn tượng. Lúc đánh chẳng có tí gió rít, chấn động, cử chỉ, tiếng vang, cảm giác nào. Chỉ đơn giản là "A đánh B, B đánh trả và lặp lại". Nó đơn điệu, không tạo được chiều sâu, mà lại đem dùng để bộc bạch nỗi lòng "mình quá mạnh nên mọi thứ quá yếu" của main nên chả có chút cảm xúc. Bởi vì mượn một cảnh không có ấn tượng vô tình kéo luôn cả lời độc thoại đi xuống.

Phần 3. Logic không tài trợ cho truyện này.

Cục sạn to tướng nhất ở ngay trong mấy chương đầu tiên. Tôi tưởng main đang ở trong game nhưng mà nó đách phải. Logic để đi đâu hết rồi?

- Tất cả nhân vật đều đang ở trong một thế giới ảo, trong một thế giới game đạo nhái từ Aincrad của SAO, nhưng tụi nó có thể ngửi được mùi máu trong game, có phóng nôn uế đồ họa như đời thật, ăn uống thì phải tự quét dọn – công việc vô nghĩa nhất mà chả hiểu nhà phát triển nghĩ gì mà thêm vào, nhẫn cưới/đính hôn ở trong game, đi thay đồ vì không có nút thay đổi trang bị cosmetic, và chụp hình bằng flycam chắc bởi vì chỉ khung cửa sổ và nút chụp ảnh thôi là chưa đủ,…

Dù biết rằng chi tiết trong game đều giống thật, nó đã đồng thời khiến tôi cảm thấy rằng “Học viện kì bí” chả phải game. Vậy rốt cuộc tác giả có muốn nhân vật sau khi chuyển sinh sang thế giới khác sẽ phải làm quen với sự thật rằng mình đã từng sống trong một trò chơi hay không? Bởi vì cái này liên quan rất nhiều đến thứ được gọi là nét đặc trưng của tag isekai. Tôi sẽ đề cập ở phần sau để cho thấy rằng, tác giả đã viết một thế giới game và thế giới sau khi chuyển sinh bị đơn giản thế nào.

Còn nữa, thanh niên main có một cái plot là chơi giỏi đến mức chơi game khó nhất thời hiện đại vẫn phá đảo được trong vòng 5 ngày. Trừ khi nó được giải thích ra, còn không thì tôi cho nó là một cục đá tảng chứ không phải một hạt sạn logic nữa. Tự nhiên chơi có một trò ngày xưa, main chửi luôn cả trình độ của người chơi thời nay luôn, chỉ bởi vì nhân vật chính nó “mơ” giỏi hơn, bruh. Rồi bảng kĩ năng, chỉ số đâu? Đi lên thuần trình độ? Hệ thống game không có hỗ trợ người chơi à? Mọi thứ được giữ nguyên và đều được convert sang thế giới ảo khác? Và miễn cứ vào game là bỏ qua hết mọi giới hạn của một con người?

Phần 4. Mục đích của tag isekai là gì?

Nét đặc trưng của những mẩu truyện isekai là nó nhấn mạnh được sự thay đổi của nhân vật về tính cách, về nhận thức khi từ thế giới cũ sang thế giới mới, và cách nhân vật đã làm khi làm quen với thế giới mới đó. Nếu đã gọi isekai là tag viết chủ chốt (isekai là cái cốt của truyện này), trừ khi đây là slice of life, slow life, hay comedy, nếu không viết được thì đó là mì ăn liền.

Mặc dù tôi chê Thất nghiệp chuyển sinh vờ lờ, nhưng tôi phải công nhận rằng nhân vật chính thật sự phải làm quen với thế giới mới, không thể nào hoàn toàn sống như một con người ở thế giới đó ngay lập tức được, mắm Rudeus còn có quá trình phát triển cả về tâm lí, sức mạnh thuần túy và khả năng thích ứng với cuộc sống mới (chỉ là cái nhân cách quá đáng ghét làm tôi chửi bome ra) và bởi thế nên tôi không nghĩ đấy là bộ mì ăn liền.

Hay SAO đi, dù bố Kirito mạnh "trong mơ", truyện vẫn kể được việc các nhân vật cùng với Kỉ làm quen với thế giới Aincrad như sống trong đời thật. Thậm chí, Reki còn đem cả tâm lí của con người về khoảng đầu game lạ lẫm, giữa game dần thích ứng và có bản ngã xuất hiện, đến cuối game thấy sợ hãi thế giới thật. Phần Underworld cũng thế, mở đầu thì tác giả cho bố Kỉ tả về cảnh vật liên tục, dù nó quá nhanh, nhưng vẫn nhấn mạnh được các đặc điểm của thế giới mới.

Còn truyện này thì đi thẳng vào lòng đất với cái kiểu timeskip ở chương 4-5, thứ tôi quan tâm nhất về isekai là lột tả được việc nhân vật đối mặt với thế giới mới, khó khăn gặp phải thì phải thay đổi nhận thức của mình từ thế giới này sang thế giới khác, và đặc biệt nhất là có sự thay đổi tâm lí nhân vật. Thế mà ông lại đi timeskip nó mất.

Truyện không có sự khác biệt về thế giới thực ảo, không làm quen hay nhắc lại việc mình làm thế nào để làm quen với thế giới mới. Bởi vì tác giả cho một cái plot armor cực kì tầm thường là “game này chân thật như thế giới thật”. Việc chuyển sinh sau khi bị tai nạn máy bay cũng từ đó trở nên nửa mùa, không có sự thay đổi nhân thức nào về thế giới cả. Xoay quanh con game mà nhân vật chính chơi, nếu không có sự khác biệt giữa 2 thế giới, về bản chất cũng chỉ là hợp thức hóa việc main sẽ aurafarm trong thế giới mới thôi. Nếu 2 thế giới đã không có sự khác biệt, vậy thì viết isekai để làm gì?

P/S: Đoạn chuyển sang sống ở thế giới mới ở chương 4, đáng lẽ ra là phải nhấn mạnh những cảm nhận đầu tiên về cuộc sống mới đó, nó lại chả có cái gì ngoài “thế giới này giống trong game” và hết. Tác giả viết rất qua loa, chỉ chăm chăm vào việc nhân vật chính sẽ aurafarm một cách nhanh chóng. Thành ra đoạn isekai khá nhạt nhẽo, đọc phát là biết luôn tác giả chỉ muốn thằng nhân vật self-insert của mình aurafarm nhanh nhất có thể.

III/ Tóm lại.

Theo tôi thấy, đây là một bộ mì ăn liền chỉ dùng isekai để làm cái cớ giải thích cho sự bá đạo của main, y hệt như bao bộ truyện khác. Miêu tả thì không tới, cấu trúc câu lủng củng, đoạn thì dài mà chỉ phẩy chứ không chấm. Lúc cần tả thì không tả, mà có tả thì cũng chỉ sơ sài. Nhiều thông tin được trình bày không vì mục đích gì như bảo đi thay đồ, quét dọn bãi nôn, thậm chí lại còn ngắt nhịp đọc gây khó chịu. Worldbuilding thì không tốt, giữa 2 thế giới không có sự khác biệt gì, chẳng phải bàn đạp để khai thác plot về game sang sống như thật. Nếu có gì làm tôi tiếc nuối nhất thì chắc là lúc giao thoa giữa 2 thế giới, tức là khi main chuyển sinh, tác rush cái cảm giác của main nhiều đến mức đến chính nó còn không biết chuyện gì đã xảy ra mà lại ngay lập tức coi mình là một phần của thế giới đấy luôn. Nói chung thì đọc cho vui, tôi thấy buồn đoạn isekai quá nên từ chối đọc tiếp. Thôi thì cảm ơn ai đó đã đọc cái tờ sớ này vậy.