Máy dịch
Tác giả:
Tiểu Ngốc Chiêu - 小呆昭
Cập nhật cuối
Nhóm dịch
166 Bình luận
Dù cả ngàn chương nhưg lâu lâu đọc lại vẫn không hề chán chút nào. Cực hi vọng nó nổi hơn
xã hội tiêu dùng
truyền thông & hình ảnh
thực tại bị bóp méo bởi ký hiệu và mô phỏng
Ông cực kỳ bi quan về “thế giới hiện đại”.
1. Điểm xuất phát của Baudrillard
Baudrillard không bắt đầu như triết gia “trên mây”. Ông nhìn đời sống rất cụ thể:
siêu thị
quảng cáo
truyền hình
truyền thông đại chúng
hàng hóa, tiền, hình ảnh
Ông đặt câu hỏi:
“Tại sao con người hiện đại có đầy đủ mọi thứ, nhưng lại trống rỗng về ý nghĩa?”
2. Xã hội tiêu dùng: mua ý nghĩa, không mua đồ
Trước kia:
Mua bánh mì → để ăn
Mua áo → để mặc
Xã hội hiện đại:
Mua bánh mì “organic” → mua cảm giác đạo đức
Mua áo hiệu → mua địa vị
Mua điện thoại → mua bản sắc cá nhân
➡️ Hàng hóa không còn mang giá trị sử dụng, mà mang:
giá trị biểu tượng
giá trị trình diễn
Baudrillard nói:
Con người không còn tiêu dùng vật chất, mà tiêu dùng ký hiệu.
3. Ký hiệu (sign) – thứ thống trị thế giới
Một ký hiệu gồm:
cái được nhìn thấy (hình ảnh, từ ngữ)
ý nghĩa mà xã hội gán cho nó
Ví dụ:
Tiền ≠ kim loại/giấy
Tiền = quyền lực, an toàn, giá trị con người
Vấn đề là:
Ký hiệu dần dần tách khỏi thực tế, sống đời riêng.
Đây là lý thuyết nổi tiếng nhất của Baudrillard.
Ông nói: nhân loại đã đi qua 4 cấp độ bản sao:
🟢 Cấp 1: Bản sao trung thực
Tranh vẽ mô phỏng người thật
Phim dựa trên lịch sử
➡️ Có thực tại gốc
🟡 Cấp 2: Bản sao bóp méo
Quảng cáo làm sản phẩm “tốt hơn thực tế”
Phim lịch sử đã thêm thắt
➡️ Thực tại vẫn còn, nhưng bị bẻ cong
🟠 Cấp 3: Bản sao che giấu việc không còn bản gốc
Công viên Disneyland giả vờ “đây là giả”
→ để che giấu rằng bên ngoài cũng giả y hệt
🔴 Cấp 4: Simulacrum
Không có bản gốc
Chỉ còn các bản sao tự sinh sôi
Ví dụ:
“Người nổi tiếng” không cần thành tựu
“Hình tượng anh hùng” không cần chiến công
“Hạnh phúc” chỉ cần trông giống hạnh phúc
➡️ Đây là thế giới hiện tại.
Khi:
Thứ giả được tin tưởng hơn cả cái thật
Ví dụ:
Tin tức > sự kiện
Hồ sơ mạng xã hội > con người thật
Câu chuyện truyền thông > trải nghiệm cá nhân
Baudrillard nói:
Chúng ta không còn sống trong thực tại,
mà sống trong phiên bản được dựng sẵn của thực tại.
6. Truyền thông: không phản ánh, mà xóa thực tại
Truyền thông không còn:
đưa tin
phản ánh
Mà:
tạo ra “sự kiện”
quyết định cái gì được tồn tại
Nếu không được đưa tin:
➡️ coi như chưa từng xảy ra.
7. “Chiến tranh Vùng Vịnh không hề xảy ra”
Một câu gây sốc nổi tiếng của Baudrillard.
Ý ông không phải:
chiến tranh không có bom đạn
Mà là:
thứ người ta trải nghiệm về chiến tranh
= truyền hình, đồ họa, lời bình, hình ảnh chọn lọc
➡️ Người dân không “biết chiến tranh”,
➡️ họ biết phiên bản truyền thông của chiến tranh.
8. Không có lối thoát
Điểm khiến Baudrillard đáng sợ:
Ông không đề xuất giải pháp
Không cách mạng
Không cứu rỗi
Không thức tỉnh quần chúng
Ông chỉ nói:
“Thế giới vốn đã là như vậy.”